ความสําคัญ ประโยชน์และประเภทของข้าว

ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจที่สําคัญ ทั้งการบริโภคภายในประเทศและส่งออกไปในตลาดโลก จากข้อมูลสํานักงานเศรษฐกิจการเกษตรในปีพ.ศ. 2543 ประเทศไทยผลิตข้าวได้รวม 24.2 ล้านตันข้าวเปลือกใช้เพื่อการบริโภค ทําพันธุ์และอื่น ๆ ในประเทศรวม 13.6 ล้านตัน ข้าวเปลือก ส่งออกไปขายในตลาดโลก 9.2 ล้านตันข้าวเปลือก หรือ 6.1 ล้านตันข้าวสาร มีมูลค่า 67,914 ล้านบาท และในปีพ.ศ. 2544 ประเทศไทยสามารถผลิตข้าว ได้รวม 27 ล้านตันข้าวเปลือกใช้เพื่อการบริโภคทําพันธุ์และอื่น ๆ ในประเทศ รวม 15 ล้านตันข้าวเปลือก ส่งออกไปขายในตลาดโลกประมาณ 12 ล้านตันข้าวเปลือก หรือ 7 ล้านตันข้าวสารการผลิตข้าวมีแนวโน้มมากกว่าความต้องการของตลาดโลก ทั้งนี้เนื่องจากผลของการควบคุมจํานวนประชากรในประเทศต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยเฉพาะประเทศที่กําลังพัฒนา นอกจากนี้เทคโนโลยีในการ ผลิตข้าวมีความก้าวหน้ามากขึ้น ทําให้ผู้ซื้อข้าวสามารถผลิตข้าวใช้ในประเทศได้มากขึ้น ปริมาณการนําเข้าจึงลดลง ข้าวเป็นสินค้าเกษตรที่มีเป้าหมายเพื่อการส่งออก ดังนั้นราคาข้าวจะถูกกําหนดจากปริมาณความต้องการ และปริมาณข้าวในตลาดโลก ถ้าปริมาณข้าวมีมากกว่าความต้องการ ราคาข้าวในตลาดโลกจะลดลงและราคาข้าว ในประเทศไทยก็จะลดลงด้วย ต้นทุนการผลิตข้าวของเกษตรกรไทยค่อนข้างสูงโดยเฉพาะการปลูกข้าวนาปีข้อมูลการผลิตในช่วงปี 2538 – 2543 ข้าวนาปีมีต้นทุนการผลิตต่อต้นเฉลี่ย 4,160 บาทในปี 2538/39 และเพิ่มขึ้น ประมาณ 4,800 บาท ในปี 2542/43 ในขณะที่ข้าวนาปรังมีต้นทุนการผลิตต่อต้นเฉลี่ย 2,700 บาทในปี2538/39 และเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 3,200 บาท ในปี 2541/42 ถึงแม้ราคาข้าวนาปีที่ เกษตรกรได้รับจะสูงกว่าข้าวนาปรัง แต่ผลตอบแทนสุทธิต่อตัน ก็ยังน้อยกว่าข้าวนาปรังโดยเฉลี่ยประมาณ 1 เท่าตัว โดยในปี 2541/42 ข้าวนาปีมีผลตอบแทนสุทธิต่อตัน 914 บาทและข้าวนาปรัง มีผลตอบแทนสุทธิ ต่อตัน 1,825 บาท ทั้งนี้เนื่องจากผลผลิตต่อไร่ของข้าวนาปีอยู่ในระดับต่ำ และการเพิ่มผลผลิตทําได้ยาก

เนื่องจากข้อจํากัดของพื้นที่การปลูกซึ่งไม่สามารถ ควบคุมน้ำได้รวมทั้งสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม

- พันธุ์ข้าวที่แนะนําให้เกษตรกรปลูก ยังไม่สามารถครอบคลุมพื้นที่การปลูกได้อย่างเหมาะสม - เทคโนโลยีการผลิตที่เหมาะสม (Good Agriculture Practice : GAP) ยังไม่มีรายละเอียดที่จะใช้ แนะนํา เฉพาะพื้นที่ หรือเฉพาะพันธุ์

- การวิจัยและพัฒนาด้านการแปรรูปส่วนใหญ่เป็นการแปรรูปแบบง่าย ๆ มีมูลค่าเพิ่มน้อยและยังไม่ สามารถนําไปสู่การเป็นผู้นําในการแปรรูปสู่อุตสาหกรรมการส่งออก - การประชาสัมพันธ์และการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกรมีค่อนข้างน้อย - การค้าข้าวภายใต้องค์การค้าโลก (WTO) ถูกกีดกันมากขึ้น โดยอ้างถึงการรักษาสภาพแวดล้อม

- ถึงแม้ผลผลิตเฉลี่ยของประเทศจะอยู่ในระดับต่ำ โดยเฉพาะข้าวนาปีซึ่งประมาณมากกว่าร้อยละ

50 อยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 และ กข6 เป็นส่วนใหญ่อย่างไรก็ตามพื้นที่ทาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหลายพื้นที่มีศักยภาพที่สามารถปลูกข้าวดอกมะลิ 105 ได้ผลผลิตสูงถึง 500 -600 กิโลกรัม/ไร่

- พื้นที่ในเขตชลประทานซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการเพิ่มผลผลิตมีการขยายตัวมากขึ้น โดยจากข้อมูลของกรมชลประทาน พื้นที่ชลประทานของประเทศเพิ่มจาก 28,685,480 ไร่ ในปี 2537 เป็น29,931,635 ไร่ ในปี 2541 - กรมวิชาการเกษตร มีทรัพยากรข้าวที่หลากหลายซึ่งสามารถนํามาใช้ในการพัฒนาพันธุ์ความต้องการของตลาด ทั้งภายในและต่างประเทศได้ทั้งในด้านการบริโภคโดยตรงและแปรรูป - กรมวิชาการเกษตร มีเทคโนโลยีการผลิตที่เหมาะสม (GAP) เพื่อปรับใช้สําหรับการผลิตข้าวในนิเวศต่าง ๆ เพื่อให้ได้ผลผลิตข้าว ที่ดีทั้งปริมาณและคุณภาพ - จากข้อตกลงทางการค้าภายใต้ WTO ไทยมีโอกาสที่ส่งส่งออกข้าวเข้าไปตลาดโลกได้ประโยชน์และความสำคัญ

1. ข้าวเป็นอาหารหลักของไทย

2. ขายเป็นสินค้าออกที่สําคัญทํารายได้ให้แกประเทศเป็นอันดับหนึ่ง

3. สามารถเพิ่มผลผลิตให้สูงขึ้น

4. ทํารายได้แก่เกษตรกร